Trường mầm non là môi trường giáo dục đầu tiên của trẻ vì vậy chúng ta cần tạo ra một môi trường giáo dục tốt nhất để chăm sóc, giáo dục những mầm non tương lai của đất nước. Việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình thực hiện chương trình giáo dục mầm non việc tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với điều kiện thực tế của trường, lớp và khả năng của trẻ; đẩy mạnh tích hợp, chú trọng giáo dục đạo đức, hình thành và phát triển kỹ năng sống, hiểu biết xã hội phù hợp với độ tuổi của trẻ. Để làm được điều này trường mầm non Hải Giang  đã thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2021-2025 và thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” cụ thể cho năm học 2023-2024 .

1. Xây dựng môi trường chăm sóc, giáo dục trẻ làm trung tâm: Là việc học và việc dạy không tự nó diễn ra mà nhà quản lý và giáo viên cần tạo ra các điều kiện để thực hiện. Họ cần suy nghĩ một cách cẩn trọng về môi trường xã hội – là cách mà giáo viên tương tác với trẻ để hỗ trợ trẻ học tập. Họ cũng cần sắp xếp một môi trường vật chất và tối đa hóa các cơ hội học tập của trẻ. Điều này đòi hỏi phải được lập kế hoạch một cách chi tiết và cẩn thận.

+ Môi trường học tập: Cách thức mà môi trường học tập (môi trường giáo dục) trong trường mầm non được thiết kế, sắp xếp sẽ ảnh hưởng đến: Việc học của trẻ, cách học của trẻ, cách mà giáo viên dạy trẻ. Môi trường giáo dục có sự ảnh hưởng đến sự thành công trong học tập của trẻ, ảnh hưởng đến nội dung và kết quả mong đợi có đạt được hay không. Môi trường xã hội và môi trường vật chất tác động đến việc cô và trẻ cảm nhận như thế nàođến việc sử dụng các nguồn học liệu, vật liệu và phương tiện, đến bản chất tự nhiên của hoạt động vui chơi của trẻ, và đến sự tương tác giữa cô và trẻ.

+ Môi trường học tập lấy trẻ làm trung tâm: Là môi trường hoạt động mà trẻ tham gia xây dựng cùng giáo viên: bổ sung thêm học liệu, đồ chơi; sắp xếp và vệ sinh góc hoạt động… Phong phú các góc hoạt động trong lớp và ngoài trời, học liệu đa dạng, hấp dẫn, khuyến khích trẻ có thể sử dụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau. Tận dụng nguyên vật liệu sẵn có của địa phương, có nhiều cơ hội cho trẻ lựa chọn học liệu và hoạt động. Giáo viên trò chuyện và chơi với trẻ, kích thích trẻ tư duy để trẻ có thể chủ động tích cực.

*Xây dựng môi trường bên trong và bên ngoài lớp học

– Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý. Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng cần môi trường học tập thực sự tốt làm bước đệm bền vững để phát triển. Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện. Chính vì vậy mà công tác chỉ đạo xây dựng môi trường luôn được nhà trường chú trọng, do sân trường rộng, việc triển khai kế hoạch xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm gắn liền với chỉ đạo thực hiện đồng bộ môi trường bên trong và bên ngoài lớp học, phân công từng tổ, lớp (cô và trẻ) chịu trách nhiệm từng khu vực. .
– Xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ được trải nghiệm, tạo ra một tổ hợp những điều kiện tự nhiên – xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ; cung ứng các điều kiện cần thiết để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một cách tích cực, chăm sóc trẻ tốt… qua đó, nhân cách trẻ sẽ được phát triển tốt và thuận lợi. Xây dựng môi trường an toàn, đẹp, hấp dẫn trẻ.

Cải tạo môi trường, cơ sở vật chất bên ngoài: Tổ chức tuyên truyền sâu rộng bằng nhiều hình thức, để tạo được sự đồng tình, ủng hộ nhằm huy động sự tham gia đóng góp của phụ huynh trong việc thực hiện phong trào “Xây dựng trường lớp an toàn, xanh, sạch, đẹp”. Trong thời gian qua nhà trường vận động phụ huynh hổ trợ trồng hoa, cây kiểng xung quanh khuôn viên trường để tạo môi trường xanh, sạch, đẹp cho trẻ vui chơi học tập

2. Về xây dựng kế hoạch chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm

Thực hiện tốt tiêu chí xây dựng kế hoạch giáo dục, vào đầu các năm học nhà trường đã triển khai tới tất cả giáo viên các nhóm lớp xây dựng kế hoạch năm học theo các tiêu chí “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”. Khi xây dựng kế hoạch giáo dục thể hiện được mục tiêu giáo dục, phạm vi và mức độ, nội dung giáo dục trẻ, các phương pháp, các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp với trẻ và điều kiện của từng lớp. Kế hoạch thể hiện các mục tiêu cụ thể phản ánh được kết quả mong đợi đáp ứng với sự phát triển của trẻ theo giai đoạn, thời điểm phù hợp.Thể hiện được nội dung giáo dục theo Chương trình Giáo dục mầm non và có thể điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với sự phát triển của trẻ và điều kiện thực tế vùng miền của địa phương, của nhà trường và của từng lớp. Không nhấn mạnh vào việc cung cấp cho trẻ những kiến thức, kỹ năng đơn lẻ mà theo hướng tích hợp, coi trọng việc hình thành và phát triển các năng lực, kỹ năng sống của trẻ. Thể hiện tính tích hợp, tạo sự gắn kết, tác động một cách thống nhất đồng bộ đến sự phát triển của trẻ. Khuyến khích trẻ tham gia hoạt động giáo dục bằng vận động thân thể và các giác quan dưới nhiều hình thức khác nhau.

3. Tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm

Với tiêu chí Tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trugn tâm, hàng ngày chỉ đạo giáo viên tổ chức tốt các hoạt động giáo dục thường xuyên theo kế hoạch, khi tổ chức các hoạt động thường phối hợp các phương pháp hợp lý, tăng cường tính chủ động, tích cực hoạt động của trẻ, đảm bảo trẻ “học bằng chơi, chơi mà học”. Phương pháp hỗ trợ theo hướng mở rộng được quan tâm để khuyến khích trẻ sáng tạo, làm thay đổi và cá thể hóa đối với những trẻ thiếu hụt hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Chú trọng các hoạt động chủ đạo của từng lứa tuổi, tạo ra các cơ hội cho trẻ hoạt động tích cực phù hợp với nhu cầu, hứng thú của trẻ và sự phát triển của từng cá nhân trẻ. Tạo cơ hội cho trẻ được bộc lộ hết khả năng của riêng mình. Giáo viên tổ chức, điều khiển, hỗ trợ đúng lúc, không làm thay trẻ. Khuyến khích tương tác giữa trẻ với trẻ. Các hoạt động được diễn ra một cách thoải mái, trẻ luôn là chủ thể hoạt động tích cực, giáo viên là người luôn gần gũi với trẻ, là người trợ giúp trẻ luôn khuyến khích trẻ sáng tạo, tận dụng những điều kiện, hoàn cảnh, tình huống thật để dạy trẻ khuyến khích trẻ tương tác giữa trẻ với trẻ. Gợi ý để trẻ nói lên được những gì trẻ cần biết, chuyền tải kiến thức cho trẻ dựa trên vốn kinh nghiệm, kỹ năng mà trẻ đã biết, từ đó giáo viên sẽ cung cấp, bổ sung kiến thức cho trẻ theo mục đích yêu cầu đã đưa ra.

*Phát động phong trào thi đua làm đồ chơi phát triển vận động cho trẻ và trang trí môi trường bên ngoài nhóm lớp

Chúng ta biết rằng tất cả các trẻ đều yêu thích vận động: leo trèo, chạy nhảy, nô đùa, nhào lộn… Những hoạt động này giúp trẻ được khám phá thỏa mãn trí tò mò khơi dậy trong trẻ và đặc biệt là kích thích sự phát triển sức khỏe của trẻ. Làm thế nào để tạo cho trẻ có nhiều không gian để trẻ được hoạt động và trải nghiệm. Nắm bắt được tình hình trên, nhà trường lên kế hoạch thực hiện phong trào thi đua làm đồ dùng chơi phát triển vận động để chào mừng ngày 30/4; 01/5. Trang trí môi trường bên ngoài được thực hiện thường xuyên.Và sau nhiều năm nhà trường đã thực hiện khu phát triển vận động cho trẻ. Trẻ yêu thích vận động, số lượng trẻ có kĩ năng vận động nhiều hơn trước, thể chất tốt hơn, linh hoạt hơn và mạnh khỏe hơn so với đầu năm học. Góc PTVĐ đã thu hút trẻ với nhiều đồ dùng, đồ chơi vận động rất đa dạng và phong phú. Giáo viên thuận lợi khi lập kế hoạch giáo dục và tổ chức các hoạt động cho trẻ, giảm tải được công việc cho giáo viên đáng kể trong khâu lập kế hoạch và chuẩn bị đồ dùng dạy học.

4. Đánh giá trẻ:

Sau mỗi hoạt động hàng ngày của trẻ giáo viên lại đánh giá sự phát triển của trẻ qua các hoạt động, đánh giá trẻ qua các giai đoạn, đánh giá cuối độ tuổi để biết được tâm sinh lý của trẻ, sự phát triển của trẻ qua từng giai đoạn, khả năng sẵn sàng, chiều hướng phát triển của trẻ ở những giai đoạn tiếp theo. Giúp giáo viên có được các thông tin về sự tiến bộ của trẻ, biết được hiệu quả của các hoạt động, mức độ kết quả đạt được theo dự kiến, dựa trên mức độ đạt so với mục tiêu, trên cơ sở đó sử dụng kết quả đánh giá để xây dựng kế hoạch giáo dục, điều chỉnh KHGD và tổ chức các hoạt động giáo dục tiếp theo cho phù hợp với khả năng, nhu cầu, sở thích, kinh nghiệm sống của trẻ và điều kiện thực tế của trường, lớp. Đánh giá trẻ cũng là cơ sở để trao đổi, đưa ra những quyết định phối hợp trong giáo dục trẻ với cha mẹ trẻ.

5. Phối kết hợp với cha mẹ trẻ giúp trẻ học tốt qua các hoạt động.
Mỗi lớp xây dựng góc tuyên truyền, thông báo cho cha mẹ trẻ biết các kiến thức chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non, những nội dung hoạt động của trẻ ở lớp, chế độ ăn của trẻ hàng ngày, những yêu cầu của nhà trường đối với gia đình. .

Tin bài và ảnh: Giáo viên Vũ Thị Hiên-Trường Mầm non Hải Giang